سلولهای بنیادی ،مهندسی بافت
صفحه نخست   ::   آرشیو  ::   تماس با من   
 
دکتر جمال الدين مستقيمی

دكتر جمال‌الدين مستقيمي اسطوره اراده، پشتكار و خلاقيت كه با علاقه وصف ناشدني به دانشجويان و علم، 65 سال عاشقانه تدريس ، تحقيق و تاليف كرد درسن نود سالگي و پس از يكسال بستري بودن، درگذشت.
mostaghimi.jpg

دكتر جمال الدين مستقيمي كه متولد سال 1294 هجري شمسي در قصر دشت شيراز بود اولين دستيار آزمايشگاهي علم آناتومي در ايران بود و به گفته و گواهي بسياري از اساتيد علم آناتومي در ايران تمام اساتيد اين علم يا شاگرد استاد و يا شاگرد، شاگرد اين استاد علم آناتومي در ايران بوده‌اند.
همواره زيرزمين تالار تشريح و كلاس درس را به مطب و بيمارستان ترجيح داد و خود را هميشه در موقعيت‌هاي مختلف يك معلم معرفي مي‌كرد نه يك پزشك.
دكتر جمال الدين مستقيمي پدر علم آناتومي ايران بود كه هشت پژوهش علمي را در زمينه آناتومي در مجامع جهاني به نام كشورمان ثبت كرد كه از جمله آنها "اثبات عدم ارتباط بين دو پياز شامه در مغز" مي‌باشد كه در سال 1965 و در هشتمين گنگره بين‌المللي آناتومي و تشريح در آلمان مورد تصويب و ثبت جهاني قرار گرفت.
از ديگر كشفيات ايشان مي توان به پيدا كردن دو رشته عصبي در مغز " كه يكي از آنها به قطعه پيشاني و ديگري به كپسول خارجي مي‌رود" اشاره كرد. پيدا كردن طبقه عمقي رباط دلتوييد (كه در ارتوپدي نقش بسيار مهمي دارد) و ثبت آن در مجامع جهاني از ديگر پژوهش هاي اين مرد علم است.
همچنين تهيه مدل‌هاي بيوپلاستيك در سال 1960 دركشور آلمان براي اولين بار از ديگر كارهاي دكتر مستقيمي در دنيا بود كه به دليل تواضع دكتر مستقيمي و عدم ثبت اين مدل‌ها به نام خودشان، 20 سال بعد به نام يك آلماني ثبت مي‌گردد و در حال حاضر نيز 160 مدل ازمدل‌هاي بيوپلاستيكي كه در دانشگاه علوم پزشكي مشهد وجود دارد نيز در دنيا بي‌نظير است.
دكتر مستقيمي پس از آن كه در سن 18 سالگي مدرسه طب در تهران را به پايان مي‌رساند به واسطه پشتكار و هوش مثال زدني‌اش همراه با يك پزشك آمريكايي و يك پزشك ايراني از طرف دربار مامور مي‌شوند تا تالار تشريح جسد دانشگاه علوم پزشكي تهران را حتي قبل از ساخت دانشكده بسازند كه همين پشتكار ايشان زمينه ساز ماموريت ساخت تالار تشريح در مشهد در سن 25 سالگي از سوي «علم» نخست وزير وقت مي‌شود.
دكتر جمال‌الدين مستقيمي در سال 1319 براي تاسيس سالن تشريح دانشكده علوم پزشكي مشهد به اين شهر هجرت كرد و سپس بنيان گذاري سالن هاي
تشريح دانشكده‌هاي علوم پزشكي اهواز، علوم پزشكي ايران، بخش سالن تشريح دانشكده علوم پزشكي اروميه، مركز پزشكي شفا يحياييان تهران، بخش سالن تشريح دانشكده پزشكي بابل را انجام داد.
وي تا آخرين سال هاي عمر همواره عاشقانه به تدريس در دانشگاه و پژوهش علمي ادامه داد و در سال 1379 به عنوان پزشك نمونه شناخته شد.
در دفتر خاطرات دكتر مستقيمي از قول يكي از اساتيد علم آناتومي اين چنين مي‌خوانيم: «من هميشه با خودم مي‌انديشم آيا كسي در ايران و دنيا مي‌تواند جايگزين جمال الدين مستقيمي اين عاشق بي‌ادعا خاموش و يكه تاز آناتومي باشد.»
نتيجه اين همه تلاش تشريح بيش از 800 جسد انساني به علاوه اجساد حيوانات بي‌شمار است. ضمن آنكه هر استاد آناتومي فقط در يك قسمت تبحر دارد ولي دكتر مستقيمي به تمام قسمت‌هاي بدن با تمام جزئيات اشراف داشت كه اين تعداد تشريح و اين تبحر در بين آناتوميست‌ها يك ركورد بي‌نظير است.
دكترجمال‌الدين مستقيمي تاليفات متعددي در زمينه علوم پايه دارد كه مشهورترين كتاب ايشان "كالبد شكافي "است كه به دليل تسلط كامل وي به سه زبان آلماني، انگليسي و فرانسه تصحيح كتاب‌هاي معتبرآناتومي جهان از جمله SO BOTTA و GRAYS ANATOMY را برعهده گرفته كه اين امر اسباب افتخار جامعه پزشكي ايران مي‌باشد.
mostaghimi2.jpg

تنديس وي به عنوان پدر آناتومي ايران درجزيره كيش در سال 1376 نصب و مورد پرده برداري قرار گرفته است.
وي به دليل خدمات و كشفياتي كه در اين علم انجام داده و به دليل 65 سال تلاش در علم آناتومي عنوان بزرگترين آناتوميست قرن 20 و پدر علم آناتومي ايران را به خود اختصاص داده است.
ايشان در تاريخ يكشنبه 6 آذرماه 1384 در مشهد درگذشت و در اين شهر مقدس به خاك سپرده شد.
اعضاي سايت گواشير درگذشت اين استاد فرهيخته و بزرگ را به جامعه پزشكي و دانشگاهي كشور تسليت مي گويد.
عرفان احمدي
ahmadi@govashir.com


پيام هاي ديگران () | یکشنبه ۱۳۸٥/٦/۱٩ - یک منتظر |لینک به نوشته

تمايز سلولهای بنيادی جنينی

چگونه سلول های بنیادی جنینی را به سمت تمایز تحریک می کنند؟
تا زمانی که سلول های ما در یک محیط کشت معین و تحت شرایط خاص کشت قرار داشته باشد قادربه تبدیل شدن به سلول های تخصصی نیستند. اما اگر این شرایط را تغییر بدهیم به گونه ای که سلول ها بتوانند در کنار هم قراربگیرند و تشکیل اجسام شبیه رویانی را بدهند سلول های مذکور شروع به تمایز می کنند.
این سلول ها می توانند به سلول های عضلانی ، سلول عصبی و بسیاری از انواع سلول های دیگر تبدیل شوند. اگرچه تمایز هم زمان به عنوان نشانه ای در اثبات سالم بودن محیط های کشت سلولی می باشد اما یک راه موثر برای تولید کشت هایی از انواع سلولی نمی باشد.
به منظور فائق آمدن به این مشکل دانشمندان زیادی توجه خود را بد سمت تمایز سلول ها به یک سلول تخصصی خاص معطوف کردند.برای رسیدن به این هدف آن ها اقدام به تغییر در ترکیبات شیمیائی محیط های کشت، تغییر سطح ظروف کشت و تغییرات ژنتیکی به وسیله وارد کردن یک ژن خاص در سلول ها کردند و در طی این سالها اصول خاص را به منظور تمایز سلول ها به انواع تخصصی را پایه گذاری کردند که تحت عنوان اصول تمایز مستقیم (DD) شناخته می شوند.
برای دیدن عکس در اندازه بزرگتر اینجا diffrentiation.jpgکلیک کنید.
اگر دانشمندان بتوانند روش قابل اطمینانی را به منظور DD پیدا کنند امیدهای تازه ای را برای درمان برخی بیماریهای خاص در انسان با کمک سلول های بنیادی را به وجود می آورند.

بیماریهای که پتانسیل های درمان با این سلول هارا دارند شامل پارکینسون ، دیابت ، آسیب های نخاعی ، تخریب سلول های پورگینژ، دیستروفی عضلانی دوشن ، بیماریهای قلبی و بیماریهای مربوط به ناتوانی یا کم توانی در قدرت دیدن یا شنیدن و بسیاری دیگر از بیماری ها می باشند


پيام هاي ديگران () | یکشنبه ۱۳۸٥/٦/۱٩ - یک منتظر |لینک به نوشته

کشت سلوب بنيادی جنينی

چگونه سلول های بنیادی در آزمایشگاه کشت داده می شوند؟
رشد سلول های بنیادی در محیط آزمایشگاه را اصطلاحا "کشت سلولی" یا "cell culture " می نامند.در واقع جدا کردن سلول های بنیادی جنینی از طریق انتقال inner cell masis به یک ظرف کشت آزمایشگاهی پلاستیکی که شامل یک بستر تغذیه ای به نام "محیط کشت" یا "culture medium" می باشد انجام می گیرد.تقسیم و ازدیاد سلول ها بر روی سطح این ظرف انجام می گیرد. سطح داخلی این ظرف به صورت typical به وسیله سلول های پوست جنین موش پوشیده شده است. این سلول ها قادر به تقسیم شدن نیستند. به این لایه پوشاننده سلولی در اصطلاح feeder layer گفته می شود.دلیل استفاده از این سلول ها فراهم آوردن یک سطح طبیعی به منظور چسپیدن سلول های inner cell mass به آن و عدم جداشدنشان است. در واقع این عمل به منظور حمایت فیزیکی از سلول هایمان انجام می گیرد.
در ضمن سلول های این لایه مواد مغذی را به داخل محیط کشت رها می کنند.
اخیرا دانشمندان راه های جدیدی را به منظور کشت سلولهای بنیادی جنین بدون استفاده از feeder layer را فراهم کرده اند.این روش به عنوان نقطه عطفی در فرایند کشت سلولی به حساب می آید.زیرا ریسک انتقال برخی مواد مضر و اسیب رسان از سلول های موشی به سلول های انسانی را به حداقل می رساند.(این مواد مضر شاملMacromulecules مثل Viruses می باشد)
پس از چند روز سلول های کشت داده شده شروع به رشد و تقسیم شدن (proliferation) در این محیط می کنند.
هنگامی که این عمل انجام گرفت سلول های کشت داه شده که الان زیاد شده اند را از این محیط برداشته و به محیطهای تازه کشت منتقل می دهند.
پروسه کشت مجدد سلول ها بارها و بارها برای چندین مرتبه و به مدت چندین ماه تکرار می شود. این عمل را اصطلاحا subculturing می نامند. هر کدام از سیکل های subcultring را در اصطلاح پاساژ(passage)
می نامند. بعد از 6 ماه یا بیشتر 30 سلول اولیه که در غالب inner cell mass استفاده کردیم تبدیل به هزاران میلیون "سلول بنیادی جنینی" می شوند. سلول هایی را که در این دوره 6 ماه و در این محیط کشت مخصوص تقسیم شده و در عین حال تماییز نیابند را چند ظرفیتی (pluripoten) می نامند. حال اگر این سلول ها از نظر ظاهر ژنتیک نیز طبیعی باشند آن ها را embryonic stem cel line می نامند.
یک cell line را می توانیم تثبیت کنیم (البته این عمل در مراحل قبل هم قابل انجام است) و آن ها را فریز کرده و به آزمایشگاه های دیگر به منظور کشت بیشتر و آزمایشات فراتر منتقل کنیم.

C .تست های آزمایشگاهی انجام شده به منظور تشخیص سلول های بنیادی جنینی کدامند؟
در مراحل مختلف کشت سلول، دانشمندان سلول ها را مورد آزمایش قرار می دهند و تا ببینند آیا سلول های مذکور توانایی ها و ویژگی های سلول بنیادی را دارند یا خیر.به این فرایند در اصطلاح characterization گفته می شود.
تا کنون دانشمندان بر روی این قضیه که کدام تست می تواند به عنوان تست استاندارد به منظور تشخیص و اندازه
گیری خواص این سلول ها به کار رود توافق نکرده اند. هر چند بسیاری از این تست ها که مورد استفاده قرار می گیرند نمی توانند ویژگی های این سلول ها به طور کامل مورد بررسی قرار بدهند.به همین دلیل دانشمندان به منظور بررسی این سلول ها از چندین تست به طور هم زمان استفاده می کنند.
این تست ها شامل موارد ذیل است :
1- رشد و subcultring سلول ها به مدت چند ماه : این تست ما را مطمئن می سازد که سلول ها قدرت و توانائی نوسازی خود برای مدت طولانی (long-term self-renewal) دارند.دانشمندان سلول های حاصل از این عمل را در زیر میکروسکوپ بررسی می کنند تا مطمئن شوند که سلول ها ظاهری ساده دارند و در ضمن تمایز هم پیدا نکرده اند (undifferentiated).
2- استفاده از تکنیک های مخصوص جهت تعیین حضور مارکرهای سلولی خاص بر روی سطح این سلول ها که فقط در سلول های تمایز نیافته دیده می شوند.
3- یک تست دیگر که مورد استفاده قرار می گیرد بررسی حضور پروتئین مخصوصی به نام oct-4است که فقط در سلول های غیر تمایز یافته (undifferentiated) دیده می شود.
این پروتئین در واقع یک فاکتور رو نویسی است که موجب تغییر حالت ژن بین دو حالت روشن و خاموش در زمان مناسب می شود. پدیده ای که به منظور تمایز سلول ها و هم جنین توسعه جنین یک امر ضروری است.
4- بررسی کروموزوم ها زیر میکروسکوپ : روشی است که به ما کمک می کند تا ببینیم آیا کروموزوم ها، آسیب دیده اند یا خیر و هم چنین می توانیم از نظر سالم بودن تعداد آن ها نیز این عمل را انجام بدهیم. البته این آزمایش مشخص نمی کند که آیا در سلول های مذکور جهش اتفاق افتاده است یا خیر.
5- تعیین اینکه آیا سلول های مذکور بعد از فریز شدن مجددا قادر به تقسیم و کشت دادن هستند یا خیر.
6- به منظور تعیین قدرت سلول ها در تبدیل شدن به سلول های تخصصی ، می توان 3 تست را روی آن ها انجام داد.
* : اجازه دادن به سلول که در میحط کشت به طور هم زمان تمایز نیز پیداکنند.
* : دستکاری سلول ها که این اجازه را به آن ها می دهد تا به سلول ها تخصصی تمایز پیدا کنند.
* :تزریق سلول های مذکور به موش به منظور بررسی توانائی تولید موتورهای خوش خیم به نام تراتوما (tratoma) [تومورهایی متشکل از سلول هایی تمایز یافته و یا تا حدودی تمایز یلفته است که مشخص کننده این توانائی در سلول های بنیادی جنینی است که اینها قادر به تبدیل شدن و تمایز به انواع متعددی از سلول ها می باشند]

امیرحسین کاردوست
amirhosseinkardoost@yahoo.com


پيام هاي ديگران () | یکشنبه ۱۳۸٥/٦/۱٩ - یک منتظر |لینک به نوشته

 

خصوصيات سلولهاي بنيادي جنيني

1.از inner cell mass بدست میایند

2.دارای این خاصیت هستند که تعداد بیشماری تقسیم انجام دهند بدون اینکه به سلولهای سوماتیک تمایز یابند(long term self renwal)

3.دارای کایوتیپ کروموزومی دیپلویید میباشند

4.این سلولها  pluipotent هستند یعنی اینکه قدرت تمایز به همه سلولهاییکه از سه لایه زایای جنینی منشا میگیرند را دارا میباشند

5.cologenic  میباشند یعنی اینکه یک سلول تنها, میتواند به کلونی از سلولهاییکه دارای خواص مشابه به سلول اصلی هستند تبدیل شود

6.کروموزوم x غير فعال در آنها وجود ندارد

7.نداشتن  G1 check point در چرخه سلولی سلولهای بنیادی بیشتر زمان خود را در s phase چرخه سلولی صرف میکنند و به هیچ محرک خارجی برای شروع همانند سازی DNA نیاز ندارند

 

 


پيام هاي ديگران () | یکشنبه ۱۳۸٥/٦/۱٩ - یک منتظر |لینک به نوشته